Ο καρκίνος των ωοθηκών παραμένει μία από τις πιο επιθετικές και δύσκολες στη θεραπεία γυναικολογικές κακοήθειες, καθώς συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένα στάδια. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στη θεραπευτική αντιμετώπιση, η ανάγκη για αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης παραμένει επιτακτική.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί, μέσω του προγράμματος Horizon Europe, το ερευνητικό έργο DISARM – Disarming the Silent Threat of Ovarian Cancer, μια διεθνή συνεργασία 28 εταίρων από 12 χώρες, με συνολικό προϋπολογισμό 13,2 εκατομμυρίων ευρώ και συντονισμό από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών (ICCS) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Το πρόγραμμα DISARM στοχεύει να καλύψει σημαντικά κενά στη διαχείριση του καρκίνου των ωοθηκών, δίνοντας έμφαση στην εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και στην ανάπτυξη και αξιολόγηση καινοτόμων μεθόδων έγκαιρης ανίχνευσης, αξιοποιώντας σύγχρονες μοριακές και ψηφιακές τεχνολογίες.

Δύο νέες ευρωπαϊκές κλινικές μελέτες

Στο πλαίσιο του προγράμματος, ξεκινά η υλοποίηση δύο πολυκεντρικών ευρωπαϊκών κλινικών μελετών σε πέντε χώρες (Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, Πορτογαλία, Τσεχία και Λιθουανία), με ενεργή συμμετοχή της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»).

Οι μελέτες απευθύνονται τόσο σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου για καρκίνο των ωοθηκών (π.χ. με οικογενειακό ιστορικό ή με γνωστές κληρονομούμενες μεταλλάξεις στην οικογένεια), όσο και σε γυναίκες του γενικού πληθυσμού, με στόχο τη βελτίωση της πρόληψης και της πρώιμης διάγνωσης.

Κλινική Μελέτη Α (CSA)

Η πρώτη μελέτη είναι μια πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη μελέτη χαμηλής παρεμβατικότητας που αξιολογεί την εφαρμογή πολυπαραγοντικής εκτίμησης κινδύνου σε γυναίκες με αυξημένο οικογενειακό ή γενετικό κίνδυνο.

Στόχος της είναι να διερευνήσει τη χρησιμότητα εργαλείων που συνδυάζουν γενετικούς, κλινικούς και δημογραφικούς παράγοντες για την πιο ακριβή πρόβλεψη του ατομικού κινδύνου, καθώς και τη δυνατότητα ενσωμάτωσής τους στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Κλινική Μελέτη Β (CSB)

Η δεύτερη μελέτη είναι μια μη παρεμβατική, πολυκεντρική μελέτη διαγνωστικής ακρίβειας που αξιολογεί καινοτόμες τεχνολογίες πρώιμης ανίχνευσης του καρκίνου των ωοθηκών μέσω εξετάσεων αίματος.

Στη μελέτη μπορούν να συμμετάσχουν:

γυναίκες με καρκίνο των ωοθηκών,

γυναίκες με καλοήθεις παθήσεις ωοθήκης,

καθώς και υγιείς γυναίκες χωρίς ιστορικό κακοήθειας.

Οι τεχνολογίες που μελετώνται βασίζονται στην ανίχνευση μοριακών και μεταβολικών δεικτών στο αίμα (liquid biopsy), με στόχο την ανάπτυξη πιο ευαίσθητων και ειδικών μεθόδων για την έγκαιρη διάγνωση της νόσου.

Ρόλος της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ

Η Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα») διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο πρόγραμμα, συμμετέχοντας ενεργά στην κλινική ανάπτυξη και υλοποίηση των μελετών.

Υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Καθηγητή Θάνου Δημόπουλου (Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) και του Επίκουρου Καθηγητή Μιχάλη Λιόντου, η Κλινική συμβάλλει στη διαμόρφωση και αξιολόγηση νέων προσεγγίσεων που φιλοδοξούν να αλλάξουν το τοπίο στην πρόληψη και τη διάγνωση του καρκίνου των ωοθηκών.

Στην Ελλάδα, οι μελέτες υλοποιούνται σε συνεργασία με:

τη Μονάδα Γυναικολογικής Ογκολογίας της Α΄ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα του ΕΚΠΑ

και το Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»

Υπό τον συντονισμό του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών (ICCS) του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ενός κορυφαίου ελληνικού ερευνητικού φορέα.

Το DISARM αποτελεί μια σημαντική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που φέρνει κοντά κλινικούς ιατρούς, ερευνητές και τεχνολογικούς φορείς με κοινό στόχο τη μετάβαση προς πιο εξατομικευμένες και αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης.

Μέσα από τη συνδυαστική αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών, δεδομένων και διεθνούς συνεργασίας, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της έγκαιρης διάγνωσης και, τελικά, της πρόγνωσης των γυναικών που διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών.

Το έργο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Horizon Europe (Grant Agreement No 101214318 – DISARM). Οι απόψεις που εκφράζονται είναι των συγγραφέων και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του HaDEA